‘Een verkouden Eva Cassidy is altijd nog beter dan welke gezonde zangeres ook’
Op 2 november 2021 was het 25 jaar geleden dat Eva Cassidy overleed. In de Radio 1 studio sprak Patrick Lodiers met de schrijver van de Eva Cassidy biografie, Johan Bakker.
Je kunt het interview hier bekijken: https://www.youtube.com/watch?v=z2gibw-JY7I
‘De fluwelen stem van Eva Cassidy maakt de klassieker ‘Autumn leaves’ nog herfstiger. Vandaag is het 25 jaar geleden dat de vrouw overleed die triest genoeg pas na haar dood beroemd werd. Bij mij aan tafel zit haar biograaf, muziekjournalist Johan Bakker. Als jij ‘Autumn Leaves’ hoort, wat gebeurt er dan bij jou?’
‘Een heleboel. Ik zag net de beelden en ik weet dat deze opname uit 1996 is. Dat was hetzelfde jaar als dat ze overleden is. Het was een opname in Blues Ally het jazzcafé van Washington DC en daar speelde zij. Ze heeft een album opgenomen en een van de treurige dingen van dat album Live at Blues Ally is dat niet alle nummers die ze die avond hebben gespeeld op het album terecht zijn gekomen want Eva vond zichzelf niet goed genoeg die avond.’
‘Ik ben ook benieuwd waarom het jou zo raakt. Wat is het?’
‘Het is die stem. Je hoort aan haar stem dat het menens is. Zij doet indrukken op, zij ziet inderdaad de herfstblaadjes vallen en dan maakt ze daar deze bewerking van ‘Autumn Leaves’ van en dan merk je: ze heeft echt verdriet van die neerdwarrelende bladeren. Ze had last van een winterdepressie en dat zag ze allemaal aankomen. Dat zijn dingen waarvan je denkt: het klopt. Als je haar hoort zingen denk je: ze was echt begaan met de dingen om haar heen.’
‘Een mooi voorbeeld, want zij zong eigenlijk altijd covers, is ‘Fields of Gold’ van Sting. Op zich al een mooi nummer, maar als zij het zingt is het direct buitencategorie.’
‘Het is heel anders dan de oorspronkelijke versie. Dat was ook de kracht van haar covers. Ze speelde nooit gewoon iemand na, ze maakte er iets anders van. Het sterkste voorbeeld daarvan is wel ‘Over the Rainbow’, daar zit een grote sprong in. Voor de kenners: een octaafsprong, en die laat zij gewoon weg. Ze zingt twee keer dezelfde noot. Ze zette de nummers naar haar hand en in veel gevallen verbeterde ze die. Men zegt dat Sting heeft beweerd dat hij deze versie beter vindt dan zijn eigen. Het is even de vraag of Sting dat zei omdat hij zo aardig is.’
‘Het is gewoon waar.’
‘Het is een heel ander lied geworden. Ze zijn allebei heel mooi.’
‘Jij bent de enige die een biografie over haar schreef. Een bekroonde biografie! Eva Cassidy overleed op 33 jarige leeftijd aan kanker. Was er nog meer tragedie in haar leven?’
‘De tragedie begon eigenlijk al vrij vroeg. Toen ze op school zat, werd zij gepest. Dat was de reden dat ze zich nogal heeft teruggetrokken in de middelbare schoolperiode. Dat ze urenlang op haar kamer bleef zitten heeft er wel toe geleid dat ze zich heel erg verdiepte in de muziek, allerlei soorten muziek. Ze hield van jazz, van folk, van gospel, noem het maar op en ze ging luisteren naar al die grote zangeressen Aretha Franklin, Ella Fitzgerald en vele anderen en die probeerden ze dan eerst na te zingen. Doordat ze zich terugtrok in haar eentje op die kamer, wat op zich heel sneu is, hebben we wel al die mooie liedjes.’
‘Ze had een prachtige stem, een gouden stem. Wat je vertelt over die interpretatie van haar is bijzonder, maar waarom dacht jij: dit levensverhaal moet verteld worden, ik ga er een boek over schrijven?’
‘Er zijn veel meer zangeressen op jonge leeftijd overleden helaas. Dat heeft vaak met een ellendig leven te maken in die zin dat ze misbruik maken van allerlei substanties. Bij Eva Cassidy was het een heel ander verhaal. Zij is aan kanker overleden, dat is al treurig genoeg, maar nog erger is dat dat zij nooit bekend is geweest. Dat zij haar succes tijdens haar leven niet heeft meegemaakt. Haar leven is te vergelijken met dat van Vincent van Gogh die ook de meest prachtige schilderijen maakte en van zichzelf wist dat het bijzonder was en die toch nooit de erkenning daarvoor heeft gehad. Zij wist waarschijnlijk ook heel goed dat wat zij maakte, wat jij buitencategorie noemt was, maar ze heeft nooit de vruchten daarvan mogen plukken.’
‘Waarom niet? Hoe kwam het, dat toen we deze plaat al hadden, ze die erkenning niet kreeg? Waarom zag niemand dat ze zo buitengewoon was?’
‘Mensen zagen het vaak wel. Om maar een voorbeeld te noemen, de president van Blue Note, een van de belangrijkste muzieklabels, kwam speciaal voor haar naar Washington DC om haar te zien optreden. Hij vond haar zo bijzonder dat hij haar ter plekke een contract aanbood. Ze moest even nadenken en zei: ‘Blue Note, is dat niet een jazzlabel?’ ‘Ja, in principe is dat een jazzlabel.’ ‘Nou ik heb geen zin om alleen maar jazz te zingen.’ Zo’n groot label, waar iedere muzikant een moord voor zou doen om erbij te komen, en zij zegt: ‘Doe maar niet’.’
‘Dat is ongelofelijk. Naast jazz zong ze folk en blues. Jij wil graag dat we iets draaien van het album ‘Nightbird’ omdat ze ook heel goed was in up tempo nummers: ‘Take me to the river’.
‘Klinkt nog altijd goed, dat ‘Nightbird’, ik heb het gisteren nog maar eens een keer gedraaid, een prachtig album. Wanneer is dit opgenomen?’
Dit is van hetzelfde concert als Live at Blues Alley. Het was twee en drie januari 1996. Dit was het album dat zij niet wilde uitbrengen. Hooguit een paar nummers zijn uiteindelijk op het album Live at Blues Alley verschenen, de rest bestond uit oudere opnames die ze erbij hebben geplakt. Toen zij al 20 jaar dood was, heeft de platenmaatschappij bedacht om dat album alsnog maar eens te gaan uitbrengen. Dat is dus Nightbird. Tot mijn stomme verbazing klinken die twee CD’s van de eerste tot de laatste minuut perfect.
‘Waarom vond zij het niet perfect?’
‘Het was de opname van de laatste avond, de eerste avond waren de opnames mislukt, ook al zo tragisch. Op de tweede avond was het net als met voetbal: in één keer moest het goed gaan. De laatste kans was de enige kans. Toen bleek Eva die nacht daarvoor verkouden te zijn geworden. Haar stem was niet wat de fans van haar konden verwachten, daarom vond zij dat het niet goed genoeg was om uit te brengen.’
‘Het is gelukkig wel uitgebracht, en het is prachtig!’
‘Een verkouden Eva Cassidy is altijd nog beter dan welke gezonde zangeres ook.’
‘Was ze echt verkouden? Je zei dat ze last van plankenkoorts had. Waar kwam dat vandaan?’
‘Ze was heel erg perfectionistisch. Als iedereen tegen haar zei dat het fantastisch was, wist zij altijd van zichzelf dat er iets niet helemaal klopte. Dat zat haar vreselijk in de weg. Dat was de reden dat ze liever niet beroemd wilde worden. Wat dat betreft is het misschien helemaal niet zo tragisch. Dat zeggen haar vrienden ook: ze zou het zo gewild hebben, nu doen anderen het woord voor haar, die kunnen haar de hemel in prijzen. Ondertussen heeft zij haar liedjes gezongen, die hebben we al en die hoeven we alleen nog maar op een cd te zetten.’
‘De liedjes hebben we inderdaad. Jij wil ook iets laten horen van ‘I Know You By Heart’ want daar hoort ook een verhaal bij. Waarom is dit nummer speciaal voor jou?’
‘Dit was een van de laatste dingen die ze heeft opgenomen. De vioolpartij is van haar broer Dan Cassidy. Die bezocht zijn zus om afscheid van haar te nemen. Omdat hij in de buurt was, heeft hij die vioolpartij opgenomen. De eerste regel van dit lied is: ‘You left in autumn.’ Dat bleek achteraf ook zo te zijn gegaan, in het najaar heeft ze de aarde verlaten. Er zitten regels in die heel aangrijpend zijn in het licht van dat zij is overleden zoals: ‘I still hear your voice every day’’
‘Wij horen haar stem nog iedere dag als we haar beluisteren. Zijn er nog zangeressen die naar haar luisteren en die door haar beïnvloed worden?’
‘Op muziekscholen vragen veel zangeressen om Eva Cassidy. Ze willen graag op die manier leren zingen. De vraag is echter: wat is die manier? Zij kon op elke manier zingen. Ze hoefde maar een knop om te zetten om naar een totaal ander register te gaan. Ze beheerste alle verschillende genres die je kan verzinnen, behalve klassiek. In de populaire genres kon ze alles. In die zin is ze een groot voorbeeld voor veel zangeressen.’
‘De Nederlandse fanclub is de enige in de hele wereld.’
‘De voorzitter van de fanclub is Anton van Dijken. Ik ben er vanaf het begin bij betrokken geraakt omdat Anton zei: ‘Wil je bij de eerste vergadering de mensen toespreken?’
‘TV-presentator Humberto Tan is erelid, dat weet ik, want hij is ook een groot fan. Wij gaan haar versie draaien van ‘What A Wonderful World’ en daar heb jij weer een verhaal bij.’
‘What A Wonderful World’ was het laatste lied dat ze heeft gezongen in het openbaar. Zo’n twee maanden voor haar dood organiseerden vrienden van haar een benefietgala. Ze was weliswaar verzekerd maar in Amerika kunnen ziektekosten hoog oplopen en is een verzekering bijna nooit toereikend. Vrienden van haar wilden een concert organiseren waarvan de opbrengst bestemd was voor haar ziektekosten. Het was de vraag of ze überhaupt in staat zou zijn om te komen. Ze kwam niet alleen, ze kwam ook het podium op, ze liep met een looprekje, maar kon het podium nog bereiken. Ze heeft op een speciaal aangepaste gitaar gespeeld omdat ze al zo zwak was en toen heeft ze voor die hele zaal nog ‘What A Wonderful World’ gezongen. Wat bijzonder is. Je weet dat je doodgaat en dan zing je toch: ‘Wat is dit een mooie wereld.’’
Laat een reactie achter